}

Vận tải biển và chuyện “săn sale” mùa cao điểm

 15/05/2026

Sự kiện chỉ số Drewry World Container Index (WCI) đảo chiều tăng 3% vào phiên ngày 07/05/2026 — đạt mức 2.286 USD/FEU — đánh dấu sự kết thúc của chu kỳ giảm giá ngắn hạn. Đây là hệ quả trực tiếp từ việc các hãng tàu lớn (Carriers) thực thi chiến lược áp phụ phí mùa cao điểm (PSS) và phụ phí nhiên liệu khẩn cấp (EFS) ngay từ đầu tháng 5.

Trong bối cảnh này, một phản xạ phổ biến của bộ phận Procurement tại các doanh nghiệp xuất khẩu là gia tăng tần suất đấu thầu giao ngay (Spot rate) và chuyển dịch booking sang các Forwarder có mức chào giá thấp nhất. Tuy nhiên, trong môi trường logistics biến động của năm 2026, chiến thuật "săn sale" này đang chứa đựng những rủi ro cấu trúc mà các nhà quản trị chuỗi cung ứng cần đặc biệt lưu tâm.

Giá cước thấp nhất liệu có phải cái bẫy đang giăng ra?

Giá cước không phản ánh hoàn toàn tổng chi phí

Trong quản trị chuỗi cung ứng, một quan niệm thường lặp lại trong các giai đoạn thị trường biến động là đánh đồng "Giá cước danh nghĩa" với "Tổng chi phí logistics". Đứng từ góc độ nhà cung cấp, ông Võ Thành Nhân, Trưởng Bộ phận Freight Forwarding tại U&I Logistics, chỉ ra rủi ro ít ai ngờ tới.

Theo ông, trong thị trường ổn định, giá cước cơ bản (Base rate) thường chiếm khoảng 80% tổng chi phí vận chuyển. Tuy nhiên, khi các liên minh hãng tàu kích hoạt đồng thời PSS (Peak Season Surcharge) và GRI (General Rate Increase), cấu trúc này bị đảo lộn hoàn toàn.

Lúc này, base rate chỉ còn là "phần nổi của tảng băng". Các phụ phí biến đổi như BAF (phụ phí nhiên liệu) điều chỉnh theo tháng và đặc biệt là các khoản phí phát sinh từ việc chậm trễ (Rolled freight cargo) có thể đẩy tổng chi phí thực tế lên cao hơn 30–45% so với báo giá ban đầu.

Dữ liệu từ chỉ số Drewry tuần đầu tháng 5/2026 cho thấy một thực trạng khốc liệt trên tuyến Á – Âu: Khoảng cách giữa một báo giá "đẹp nhất thị trường" và tổng chi phí thực trả sau hai lần bị roll đã chạm ngưỡng 1.800–2.400 USD/FEU. Khoản chênh lệch này bao gồm:

  • Phí Demurrage/Detention tại cảng đi do container không được xếp lên tàu đúng lịch.
  • Phí lưu kho bổ sung tại các kho trung chuyển.
  • Chi phí đứt gãy chuỗi cung ứng: Đây là biến số nguy hiểm nhất, có thể dẫn đến phạt vi phạm hợp đồng thương mại hoặc mất thị phần tại điểm đích.

Trong giai đoạn cao điểm, giá trị thực sự của một booking nằm ở xác suất giữ được chỗ. Các Forwarder chào giá cực thấp thường nằm ở nhóm ưu tiên thấp nhất trong danh sách phân bổ của hãng tàu. Khi công suất bị siết chặt, những booking này sẽ bị đẩy xuống đầu tiên để nhường chỗ cho các lô hàng có Premium Rate hoặc các khách hàng chiến lược có cam kết sản lượng.

Peak season có phải là đường đua?

Liệu cơ hội có được chuyển hóa thành "bàn thắng"

Trong giai đoạn Peak Season, thị trường định giá cước vận chuyển dựa trên lịch sử booking, độ ổn định của khối lượng hàng và đặc biệt là uy tín của đơn vị Forwarder đối với hãng tàu.

Một đơn vị Freight Forwarding chuyên nghiệp trong mùa cao điểm phải đóng vai trò là một nhà tư vấn chiến lược. Tại U&I Logistics, các hợp đồng với hãng tàu luôn đảm bảo hạn mức chỗ cố định, bất chấp biến động thị trường. Cùng với đó, đội ngũ chuyên gia theo dõi sát sao chỉ số Drewry WCI và các động thái áp phụ phí theo tuần. Nhờ vậy, U&I tùy thời điểm có thể chấp nhận mức cước cao để giữ chỗ ngay lập tức trước khi PSS kích hoạt; hoặc chờ thời điểm thích hợp để book tàu khi hãng tàu rút lại GRI.

Nhìn lại ngày 06/05 — Ngày Logistics Việt Nam — chúng ta thấy một sự chuyển mình mạnh mẽ. Ngành logistics nội địa đã vượt xa vai trò của những đơn vị vận tải đơn thuần. Những doanh nghiệp như U&I Logistics đã chứng minh rằng: Trong những giai đoạn thị trường căng thẳng nhất, năng lực tư vấn, độ am hiểu và khả năng tích hợp hệ thống của các doanh nghiệp Việt hoàn toàn đủ sức cạnh tranh với những "gã khổng lồ" trên thị trường.

Quản trị logistics thế nào trong mùa Peak season?

Peak Season không chỉ là một thách thức về chi phí, mà là một phép thử về năng lực quản trị danh mục nhà cung cấp. Khi thị trường biến động với các lớp phụ phí và rủi ro Roll-over chồng chất, chiến lược mua giá giao ngay cho mọi lô hàng bộc lộ nhiều điểm yếu.

Trong điều kiện thị trường ổn định, việc ép giá qua RFQ ba bên cho từng booking là một cách tối ưu chi phí hợp lý. Tuy nhiên, khi bước vào pha cao điểm, những khách hàng chỉ mua theo giá Spot luôn nằm cuối danh sách được phân bổ không gian tàu. Ngoài ra, việc tiết kiệm 100–200 USD trên bảng giá thường dẫn đến việc phải chi trả hàng ngàn USD cho các phí phát sinh do chậm trễ và đứt gãy chuỗi cung ứng.

Thay vì tập trung vào giá cước đơn lẻ, bảng đánh giá nhà cung cấp cần ưu tiên các yếu tố sau:

  • Khả năng giữ chỗ.
  • Khả năng xử lý các tình huống bất khả kháng.

Chiến lược thích hợp không phải là đa dạng hóa nhà cung cấp một cách tràn lan, mà là tập trung vào mối quan hệ đủ sâu vào 2–3 đối tác có năng lực thực thi ổn định, trước khi Peak Season bước vào pha khốc liệt nhất vào cuối tháng 6 hàng năm.

 

Bài viết liên quan